Аркан тартыш – кыргыздардын кеңири тараган жуптук күч сыноо кыймылдуу оюнунун бири. Байыртан аны көбүнчө аш-тойлордо, майрамдарда өткөрүп келишкен. Учурда мектептерде дене тарбия сабактарында ойношот. Оюн чыдамкайлыкты, күчтү жана эптүүлүктү талап кылат. Негизинен жигиттер же эркектер ойноп, кээде топтук түрдө да өткөрүлөт.
Оюн эрежеси
Оюнга 8-10 обнчу катышып, экиден кезектешип күч сынашат. Оюн үчүн 7-8 метрлик аркан же боз үйдүн кыймасы колдонулат. Жерге сызык чийилет. Эки оюнчу арканды моюнуна салып, колтуктан өткөрүп, бири-бирине карама-каршы турууга милдеттүү. Экөө тең сызыктан бирдей аралыкта туруп, арканды керип даяр болушат. Калыстын белгисинен кийин ар кимиси атаандашын өз тарабына тартып алыыгу аракет кылат. Ким атаандашын сызыктан өткөрсө, ошол жеңет.
Эгер кимдир бирөө калыстын белгисине чейин арканды тартып баштаса, оюн кайрадан кайталанат. Топтук оюнда да ошол эле эрежелер сакталат – кайсы топ атаандаштарын өз тарабына тартып өтсө, ошол топко упай берилет.
Аймак
Кыргызстандын бардык аймактарында кездешет
Абалы
Орто
Коомдоштук
- Салтуу кыргыз үй-бүлөлөрү
- Салттуу билим ээлери
- Мугалимдер жана дене тарбиячылар
- Фольклордук ансамблдер жана этномаданий бирикмелер
- Салтуу жаштар уюмдары жана бирикмелери
- Спорт федерациялары
Коргоо иштери
- Маданий мурас катары изилдөө, сактоо жана өнүктүрүү боюнча атайын демилгелер жана иш-чаралар чанда кездешкени менен мурас жөнүндө маалымат адабий булатарда, илимий макалаларда жана дене тарбия сабактарына ылайыкталган окуу программаларында кездешет.
- Айрым бакчалардын жана мектептердин дене тарбия сабагынын окуу программасына кирет.
- Маданий иш чараларда, майрам-салтанаттарда маданий мурас катары көрсөтүлүп, ойнолуп келет.
- Күнүмдүк турмушта улуу муундан жаш муунга тарбия берүү иретинде жана тажрыйба бөлүшүү жолу менен сакталып келет.
Адабият/Шилтеме
- Алимбеков А. Кыргыз этнопедагогикасы. – Б., 1996.
- Анаркулов Х.Н. Кыргыз эл оюндары. – Ф., 1981.
- Максутов Т. Мырсабеков А. Улуттук педагогиканын негиздери. – Ош, 1996.
- Саралаев М. Кыргыздын улуттук спортунун түрлөрү. – Ош, 1993.
- Сейдалиев К. Элдик педагогиканын булактары. – Ош, 1998.